AİHM: Din hanesi ayrımcılık [AGNOSTIK.ORG]

“Din hanesi ayrımcılık yaratır”

Sinan Işık adlı Alevi Türk vatandaşı, Türk mahkemelerinin nüfus cüzdanının din hanelerindeki İslam ibaresini Alevi ibaresiyle değiştirme talebini reddetmelerini 2005 yılında AİHM gündemine taşımıştı. Işık, AİHM'ye yaptığı başvuruda, Türk mahkemelerinin ret kararının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin din ve vicdan özgürlüğüyle ilgili maddesine aykırı olduğunu savunmuş, Türk mahkemelerinin konu hakkında sadece Diyanet İşleri'nden görüş almış olmasını da eleştirmişti.

AİHM, davayı İslam-Alevi ya da din-mezhep penceresinden değil, “resmi kimlik kartında din hanesinin varlığı” açısından ele aldı. Mahkeme, Türk yasal mevzuatında geçtiğimiz yıllarda yapılan değişiklik ve bu değişiklik çerçevesinde Türk vatandaşlarına din hanesini boş bırakma hakkının tanınmasının da yeterli olmadığına hükmetti. Strasbourg yargıçlarına göre, din hanesinin boş bırakılması, bireyleri özellikle resmi kurumlar bünyesinde risk altında bırakabilecek potansiyel bir tehdit oluşturuyor.

Bu tespitlerden yola çıkan AİHM, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin din ve vicdan özgürlüğüyle ilgili 9'uncu maddesini ihlal ettiğine hükmetti. Mahkemenin gerekçeli kararında, ihlal hükmünün, davacının kimlik kartına istediği inancın yazılmamış olmasından değil, kimlik kartında din hanesinin varlığından kaynaklandığı vurgulandı.

Ankara karara itiraz edebilir

Türk hükümetinin karara 3 ay içinde itiraz hakkı bulunuyor. İtiraz olması ve AİHM'nin de itirazı kabul etmesi durumunda dava Strasbourg Mahkemesi'nin 17 yargıçlı Büyük Dairesi tarafından esastan yeniden görülecek. Ankara'nın itiraz etmemesi halinde ise karar kesinleşecek. Karar kendi alanında ilk olduğundan böyle bir durumda benzer olası davalar için içtihat oluşturacak. Ankara'nın kimlik kartlarındaki din hanesini kaldırmaması veya alternatif çözümler üretmemesi halinde ise Türkiye'den AİHM'ye benzer çok sayıda başvuru gelme riski mevcut. Konunun AİHM kararlarının uygulanmasından sorumlu Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde siyasallaşma ve Ankara'ya sorun çıkarma potansiyeli de bulunuyor.