Bazı Tanınmış Agnostikler

Albert Einstein (14 Mart 1879 - 18 Nisan 1955), Alman fizikçi

20. yüzyılın en önemli kuramsal fizikçisi olarak nitelenen Albert Einstein, Görecelik kuramını (diğer adları ile İzafiyet Teorisi ya da Rölativite Kuramı) geliştirmiş, kuantum mekaniği, istatistiksel mekanik ve kozmoloji dallarına önemli katkılar sağlamıştır. Kuramsal fiziğine katkılarından ve fotoelektrik etki olayına getirdiği açıklamadan dolayı 1921 Nobel Fizik Ödülü'ne layık görülmüştür.

Einstein ateist değildir fakat inançlı da değildir, hele dindar hiç değildir. O kendisini daha çok agnostik (bilinemezci) olarak tanımlar. 24 Mart 1954′te yazdığı İngilizce bir mektupta şöyle der:

“Benim dini inançlarımla ilgili okudukların tabii ki de yalandı, sistematik olarak tekrarlanan bir yalan. Herhangi bir tanrıya inanmıyorum ve bunu hiç inkar etmedim, açıkça söyledim. Eğer içimde dini denilebilecek her hangi birşey varsa, o şimdiye dek bilimin ortaya koyabildiği kadarıyla dünyanın yapısına karşı duyulan sınırsız bir hayranlıktır.” (Albert Einstein: The Human Side)

Ayrıca Filozof Eric Gutkind'e cevaben kaleme alınan 3 Ocak 1954 tarihli bir başka mektupta 'Tanrı kelimesi, bana, insan zayıflığından başka birşey ifade etmiyor. İncil, saygıdeğer ancak gayet çocukça olan ilkel efsaneler bütünü' ifadesi yer alıyor.

Mektupta yahudilerin 'seçilmiş kavim' inancına değinen Einstein, 'Benim için Yahudilik, diğer bütün dinler gibi, en çocukça hurafelerin vücut bulmuş şeklidir. Ait olmaktan şeref duyduğum ve derin bir sıhriyetimin olduğu Yahudi halkı da, benim için diğer halklardan farklı bir nitelik taşımıyor' ifadesini kullanıyor.

Charles Darwin, (1809-1882), İngiliz doğabilimci

Charles Robert Darwin, doğal seleksiyon ve evrim teorileriyle biyoloji bilimine damgasını vuran bilim adamı. Günümüz biyoloji biliminin temellerini Darwin’ in fikirlerinden yola çıkılarak oluşturulan modern evrim teorisi oluşturmaktadır.

John Fordyce'a yazdığı 7 Mayıs 1879 tarihli bir mektupta, hiçbir zaman tanrının varlığı konusuna yaklaşımının bir ateist gibi olmadığını, düşünce sistemini tanımlayacak doğru kelimenin Agnostik olacağını belirtmiştir.

Bertrand Russell, (1872-1970), İngiliz filozof

Mantık ve matematik alanında çığır açıcı çalışmalar gerçekleştiren Bertrand Russell, Whitehead'le birlikte Principia Mathematica adlı ünlü matematik kitabını yazmıştır. Analitik felsefenin kurucularından olan düşünür, 1950'de Nobel ödülü de almıştır.

Anlatılanlara göre, savaş karşıtlığı ile bilinen Russell, I. Dünya Savaşı'na karşıt eylemlerde bulunduğu için hapse mahkum olmuştur. Giriş formunu dolduran gardiyan, Russell'a son olarak dinini sorar. Bertrand Russell bu soruyu Agnostik diyerek cevaplar. Doğru yazmak için tekrar söylemesini isteyen gardiyan, formu doldurmayı bitirdikten sonra derin bir iç çeker ve şöyle der; "Gerçekten de pek çok farklı din var, ama sonunda hepimiz aynı tanrıya tapıyoruz..." Russell, sonraları bir yazısında bu olaya yer vermiş, bu sözün kendisini hapiste geçirdiği ilk günlerde neşelendirdiğini belirtmiştir.


Bertrand Russell'ın, 1952 yılında Illustrated dergisi için yaptığı ünlü "Çaydanlık" analojisi, günümüzde halen dini tartışmalarda kullanılmaktadır.

Eğer ben Dünya ve Mars arasında eliptik bir yörüngede güneşin etrafında dönen Çin seramiği bir çaydanlık olduğunu öne sürseydim ve bu çaydanlığın en güçlü teleskoplarımızla bile tespit edilemeyecek kadar küçük olduğunu ekleyecek kadar da dikkatli olsaydım, kimse bu görüşümün tersini kanıtlayamazdı. Ama devam edip de bu savımın yanlışlanamaz nitelikte oluşundan dolayı insan aklının ondan kuşku duymasının kabul edilemez bir küstahlık olacağını söyleseydim, herkes haklı olarak saçmaladığımı düşünürdü. Ancak, eğer böyle bir çaydanlığın varlığı eski kitaplarca onaylansaydı, her Pazar günü kilisede kutsal gerçeklik olarak öğretilseydi ve okullarda çocukların beynine kazınsaydı, onun varlığından kuşku duymak bir gariplik belirtisi olarak görülür ve o kuşkuyu duyan kişiye yakınçağda bir ruh doktoruyla ya da daha önceki çağlarda bir Engizisyon yargıcıyla bir randevu alınırdı.

Robert G. Ingersoll, (1833-1899), ABD'li politikacı

Aynı zamanda Amerikan İç Savaşı gazisi olan Albay Robert Green Ingersoll; 1870 yılında başladığı ve birinci dünya savaşına kadar sürdüğü varsayılan özgür düşüncenin altın çağının önde gelen hatipleri ve özgür düşünce önderlerindendir.

Illinois Eyalet Başsavcılığı da yapan Ingersoll'un politik kariyeri ise dini görüşleri, köleliğe karşı oluşu ve kadınlara da oy hakkı istemesi gibi o dönem için "radikal" görüşleri seslendirmesi nedeniyle fazla parlak olmamıştır. Cumhuriyetçi partililer Ingersoll'u valiliğe aday göstermek istemiş, ama kampanya süresince Agnostik olduğunu gizlemesini söylemişlerdir. Ingersoll bu teklifi topluma karşı ahlaksızlık olacağı gerekçesiyle kabul etmemiştir.

Halka yaptığı konuşmalarda genellikle özgür düşünce ve hümanizmi savunur, dini inançların gülünçlüğünden bahsederdi.

Robert G. Ingersoll, 1896 yılında yaptığı "Neden Agnostiğim?" - Why I Am an Agnostic, başlıklı konuşmasına şu cümlelerle başlar:

Çoğu düşüncemiz miras olarak geliyor. Alışkanlıkların ve geleneklerin mirasçılarıyız. İnançlarımız yöresel kıyafetler gibi, nerede doğduğumuza bağlı olarak değişiyor. Kalıplar içinde büyüyor, etrafımız tarafından şekillendiriliyoruz. Çevremiz bir heykeltıraş, bir ressam... Eğer İstanbul'da doğmuş olsaydık, çoğumuz şöyle diyecekti: "Allah'tan başka tanrı yoktur. Muhammed Allah'ın elçisidir." Eğer ailemiz Ganj nehri (Hindistan) kenarında yaşasaydı, Şiva'ya tapıyor ve Nirvana'ya ulaşmaya çalışıyor olacaktık... (devamı için tıklayın)

Carl Sagan, (1934–1996), ABD'li gökbilimci

Bilimin popülerleşmesi için yaptığı çalışmalarla da tanınan Dr. Carl Edward Sagan ABD'li gökbilimci ve astrobiyologdur.

Astrobiyolojinin öncülerindendir ve Dünya Dışı Akıllı Varlık Araştırması'nın (SETI) ilerlemesinde büyük katkıları olmuştur. Popüler bilim kitaplarıyla ve yazımında yer alıp sunduğu ödüllü televizyon dizisi Kozmos ile dünya çapında tanınmıştır. 1997 yılında aynı adla beyaz perdeye aktarılan Contact (Temas) romanının yazarıdır. Sagan'ın düşüncelerini ifade etme kabiliyeti, pek çok insanın evreni daha iyi anlamasını sağlamıştır. Çalışmalarında her zaman bilimsel yöntemi savunmuştur.

Sagan sıkça din ve dinin bilimle alakası üzerine yazılar yazmış, semavi dinlerdeki üstün Tanrı konseptine karşı şüpheciliğini dile getirmiştir.

Tanrı fikri; beyaz sakallı dev bir erkeğin gökyüzünden herşeyi idare etmesi gibisinden tasvir edildiği sürece gülünçtür. Yok eğer, Tanrı'dan kastedilen evreni yöneten fizik kanunlarıysa, o zaman kesinlikle Tanrı vardır. Ne var ki; bu Tanrı duygusal olarak insanları pek tatmin etmez ... çünkü Yerçekimi Kanunu'na ibadet etmek saçmadır.

Kozmoz'un bir bölümüde söylediği; "Olağanüstü iddialar olağanüstü kanıtlar gerektirir" sözüyle de tanınan Carl Sagan, kendisinin Ateist olduğunu öne sürenleri, "Bir ateist benim bildiğimden çok daha fazlasını bilmek zorundadır" diyerek reddetmişti. 1996 yılında kendisine dini görüşüyle ilgili sorulan soruyu ise doğrudan "Agnostiğim" diyerek yanıtlamıştı.

Diğer Ünlü Agnostikler

* Edward Morgan Forster (1879-1970), İngiliz yazar
* Warren Buffett (d. 1930), işadamı
* Marie Curie (1867–1934), fizikçi
* Milton Friedman (1912 – 2006), iktisatçı
* Larry King (d.1933), gazeteci
* Sir David Attenborough (d. 1926), İngiliz antropolog
* Michelle Bachelet (d. 1951), Şili devlet başkanı
* Helen Clark, Yeni Zelanda başbakanı
* Émile Durkheim (1858-1917), Fransız sosyolog
* Heinz Fischer (d. 1938), Avusturya cumhurbaşkanı
* Thomas Henry Huxley (1825-1895), Agnostisizm terimini oluşturan düşünür
* Aleksander Kwaśniewski (d. 1954), eski Polonya devlet başkanı
* Ricardo Lagos (d. 1938), eski Şili devlet başkanı
* Bill Maher (d. 1956), ABD'li komedyen
* Protagoras (MÖ. 420), Yunan Sofist ve ilk büyük humanist
* Mark Twain (1835-1910), ABD'li yazar
* Trey Parker & Matt Stone, ABD'li komedyen ve South Park yapımcıları
* Margaret Atwood (d. 1939), Kanadalı yazar
* Antonio Banderas (d. 1960), İspanyol sinema oyuncusu
* Jose Luis Rodriguez Zapatero (d. 1960), İspanya başbakanı
* Dave Matthews (d. 1967), Güney Afrikalı müzisyen
* Vincent Bugliosi (d. 1934), ABD'li hukukçu ve yazar
* Clarence Darrow (1857–1938), ABD'li hukukçu
* Alan Dershowitz (d. 1938), ABD'li hukukçu
* Richard Dreyfuss (d. 1947), ABD'li aktör
* Umberto Eco (d. 1932), İtalyan bilim adamı, yazar, edebiyatçı
* Timothy Ferris (d. 1944), ABD'li yazar
* Carrie Fisher (d. 1956), ABD'li aktris, senarist ve yazar
* Stephen Jay Gould (1941-2002), ABD'li paleontolog, jeolog, zoolog
* Matt Groening (d. 1954) ABD'li karikatürist, The Simpsons yapımcısı
* Robert (Bob) James Lee Hawke (1929-), eski Avustralya başbakanı
* David Horowitz (d. 1939), ABD'li yazar
* Bob Hoskins (d. 1942), İngiliz aktör
* Robert Jastrow (1925–2008), ABD'li astronom
* Jack Kevorkian (d. 1928), ABD'li patolojist
* Tony Kushner (d. 1956), ABD'li oyun yazarı
* Larry Niven (d. 1938), ABD'li yazar
* Neil Peart (d. 1952), Kanadalı müzisyen
* Sean Penn (d. 1960), ABD'li sinema oyuncusu, yönetmen
* Roman Polanski (d. 1933), Polonyalı yönetmen, yazar, oyuncu
* Charles Templeton (1915-2001), eski evanjelik yazar
* Uma Thurman (d. 1970), ABD'li oyuncu
* Robert Anton Wilson (1932–2007), ABD'li romancı, deneme yazarı, filozof
* Martin Scorsese (d. 1942), ABD'li yönetmen
* Charlie Chaplin (1889-1977), İngiliz yönetmen, oyuncu ve yazar